Co prowadzi do powstawania raka płuc u osób, które nigdy nie paliły?

2 lipca 2025 r. w czasopiśmie „Nature” opublikowano wyniki badania „Sherlock-Lung”, przeprowadzonego przez naukowców z National Cancer Institute i University of California w San Diego. Celem badania było zrozumienie, jakie czynniki środowiskowe (poza paleniem tytoniu) prowadzą do powstawania raka płuc u osób, które nigdy nie paliły. W ramach badania przeprowadzono analizę całego genomu nowotworów płucnych pochodzących od 871 osób, które nigdy nie paliły. Próbki pochodziły z 28 różnych miejsc na świecie, co pozwoliło ocenić wpływ różnych środowisk naturalnych i zróżnicowanego klimatu.

Wyniki wykazały, że długotrwała ekspozycja na drobne cząstki zanieczyszczeń powietrza (PM2.5) była silnie powiązana z większą liczbą mutacji w genach rakowych, w tym w TP53 — jednym z kluczowych genów kontrolujących naprawę DNA i wzrost komórek. Wyższe poziomy zanieczyszczeń wiązały się z krótszymi telomerami, co jest związane z szybkim procesem starzenia się komórek i ich większym ryzykiem nowotworzenia. Ponadto z badania wynikało, że chociaż bierne palenie było związane z nieznacznie wyższym obciążeniem mutacjami i krótszymi telomerami, nie wykazano, by powodowało typowe mutacje rakotwórcze na poziomie porównywalnym z wpływem zanieczyszczeń powietrza. Co ciekawe, w guzach pacjentów z Tajwanu zaobserwowano sygnaturę mutacyjną związaną z kwasem arystolochowym — substancją obecną w niektórych tradycyjnych ziołach leczniczych. Po raz pierwszy ten znak rozpoznawczy zaobserwowano w przypadku raka płuc; wcześniej stwierdzono go w innych typach nowotworów, w tym raku wątroby, nerki i pęcherza moczowego.

Wyniki pokazują, że molekularne ścieżki mutacyjne spowodowane przez zanieczyszczenia powietrza przypominają niektóre efekty palenia, ale mają odrębne mechanizmy i wpływ na genom. Badanie to częściowo wypełnia lukę w zrozumieniu jak powstaje rak płuc u niemal 25% chorych na świecie, którzy nigdy nie wystawiali się na efekt palenia tytoniu, choć problem ten nadal pozostawia wiele pytań i pole do dalszych badań.

Źródla: Air Pollution, Medicinal Herbs Linked to Lung Cancer Mutagenesis in Never Smokers, Division of Cancer Epidemiology and Genetics, https://dceg.cancer.gov/news-events/news/2025/sherlock-air-pollution-lung-cancer?utm_source=chatgpt.com [dostęp: 23.12.2025].